Khung cảnh buổi họp của chính phủ hôm 31.03.2009
Tại cuộc họp, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã dành phần lớn thời gian để giải thích quyết định đình chỉ kế hoạch phát triển Bô xít Tây Nguyên. Như báo chí trước đây đã cho biết, việc khai thác quặng bô xít là chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước ta, như đã được nêu trong Nghị quyết Đại hội X. Đã có nhiều ý kiến khác nhau trong các cuộc họp của Bộ Chính trị cũng như Chính Phủ và cuối cùng đã có quyết định chung dẫn đến việc Chính phủ phê duyệt việc qui hoạch phát triển bô xít Tây Nguyên với tinh thần đảm bảo hiệu quả, bền vững.
Tuy nhiên, sau khi cân nhắc bàn thảo, lắng nghe ý kiến mọi ngành mọi cấp trên tinh thần "lấy dân làm gốc" trong một tháng trở lại đây, Chính phủ - mà đứng đầu là Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng - đã ra quyết định huỷ bỏ tất cả các dự án khai thác quặng bô xít ở các khu vực Đăk Nông, Bảo Lộc. Ngoài những ảnh hưởng rõ ràng về kinh tế, môi trường và xã hội, dự án bô xít nếu tiến hành sẽ ảnh hưởng đến vị thế chính trị của quốc gia trước thế giới. "Tây Nguyên là mái nhà của Đông Dương, chúng ta không được để bất cứ một ảnh hưởng nào từ bên ngoài gây áp lực đến vị trí chiến lược này, chúng ta phải kiên quyết bày tỏ thái độ đối với những hàng xóm nào muốn leo lên trên mái nhà ấy!" Thủ tướng cho biết. "Những sự kiện nóng hổi diễn ra gần đây trên biển Đông cho thấy, chúng ta không thể không đề phòng những người hàng xóm này".
Thủ tướng giải thích nguyên nhân chính dẫn tới việc phủ quyết này là sự quan tâm và lo ngại sâu sắc của mọi giới, mọi tầng lớp về vấn đề này. Chính phủ đã thành tâm lắng nghe các ý kiến, quan điểm đóng góp của các nhà môi trường học, xã hội học như Tiến sĩ Nguyễn Thành Sơn, Tiến sĩ Trần Bỉnh Chư... cũng như những nhân vật có uy tín và ảnh hưởng lớn trong quần chúng, từ Đại tướng Võ Nguyên Giáp đến nhà văn Nguyên Ngọc, từ Hoà thượng Thích Quảng Độ đến những người Việt ở nước ngoài như ông Bùi Tín.
Thủ tướng cũng chân thành cám ơn các nhà báo đã mạnh dạn bộc lộ quan điểm của mình qua những bài viết nảy lửa trên những trang blog cá nhân. "Bày tỏ chính kiến trong môi trường thông tin đại chúng là một việc làm đáng hoan nghênh, hoàn toàn phù hợp với xu thế chung của thời đại", Thủ tướng nhấn mạnh.
Cuộc họp trực tuyến đầu tiên đã trở nên sôi động với cuộc viếng thăm bất ngờ của Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh. Trong bài phát biểu ngắn trước Chính phủ, đồng chí Tổng Bí Thư đã nhấn mạnh chủ trương của Đảng là hoàn toàn ủng hộ quyết định của Chính phủ. Bằng một giọng xúc động, đồng chí cho biết lý do Bộ Chính trị và bản thân đồng chí thay đổi quyết định như trên là vì đã đọc được những ý kiến và tranh luận của các thành viên của các diễn đàn X-Cafe và Dân Luận trên mạng Internet. "Thanh niên Việt Nam bắt đầu biết quan tâm đến công việc nước nhà là một tín hiệu đáng mừng", đồng chí Tổng Bí Thư bày tỏ.
Một ngày trước đó, ông Phạm Khôi Nguyên, bộ trưởng Bộ Tài Nguyên Môi Trường đã thay mặt chính phủ giải trình trước Quốc Hội về dự án gây nhiều tranh cãi này. Cuộc điều trần của bộ trưởng Phạm Khôi Nguyên bị gián đoạn nhiều lần vì những tranh luận gay gắt giữa ông Dương Trung Quốc và những đại biểu Quốc hội ủng hộ hoặc chống đối chủ trương khai thác bô xít này.
Chương trình nghị sự ngày mai sẽ chú trọng vào việc chính thức tuyên bố Chủ quyền của Việt Nam tại quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa, cũng như những biện pháp để khai thác và bảo vệ vùng biển đảo này của tổ quốc.
Tin Hà Nội - Giữa lúc Việt Nam và Trung Cộng thường nhắc tới mối quan hệ hợp tác nồng thắm và giải quyết các tranh chấp trong tinh thần hòa bình hữu nghị, thì Bắc Kinh trong thời gian gần đây xem chừng như ngày càng có hành động hoành hành và lấn lướt ở Biển Đông. Điều này trở nên rõ hơn khi Bộ Quốc Phòng Hoa Kỳ vừa công bố một bản phúc trình cảnh báo về sự bành trướng quân sự ráo riết của Hoa Lục. Vào tháng trước Phó Thủ tướng Cộng Sản Việt Nam là Phạm Gia Khiêm đã thực hiện quyết định của Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết bằng cách ban thưởng Huân Chương Lao Động hạng nhì cho Vũ Dũng lúc đó là Thứ trưởng Ngoại Giao, vì điều gọi là thành tích xuất sắc trong công tác biên giới, lãnh thổ. Vũ Dũng hiện là Đại sứ Cộng Sản Việt Nam tại Liên Hiệp Quốc đã là người chịu trách nhiệm trong việc đàm phán và hoàn thành việc phân giới cắm mốc giữa Việt Nam và Trung Cộng. Sau đó Phạm Gia Khiêm cũng đã gặp gỡ Ủy Viên Quốc Vụ Viện Đới Bỉnh Quốc của Trung Cộng, mới đây nhất Bắc Kinh đã liên tiếp gởi những cán bộ cao cấp sang Việt Nam, hôm Thứ Ba vừa qua là Tổng Tham Mưu trưởng Quân Giải Phóng Nhân Dân Trung Cộng Thượng tướng Trần Bỉnh Đức cũng đã gặp gỡ Thủ tướng Cộng Sản Việt Nam Nguyễn Tấn Dũng, và họ Nguyễn cũng không quên nhắc lại rằng Đảng và Nhà nước Cộng Sản Việt Nam luôn ghi nhớ sự giúp đỡ quý báu của Trung Cộng đã dành cho Việt Nam, điều này cho thấy sự thuần phục của Hà Nội đối với quan thày Bắc Kinh, giữa lúc Bộ Quốc Phòng Hoa Kỳ vừa công bố một bản phúc trình báo động việc Bắc Kinh gia tăng ngân sách quốc phòng hơn hẳn các nước trong khu vực, cũng như ra sức phát triển phi đạn và tàu ngầm tấn công cùng nhiều loại võ khí, chiến cụ hiện đại khác, đang đe dọa tới thế tương quan lực lượng không những trong mà còn ngoài phạm vi Á Châu.
Vẫn theo bản phúc trình, ưu thế như vậy của Hoa Lục có thể nhằm mục đích thực hiện lời tuyên bố về chủ quyền của họ ở vùng biển Đông. Bản phúc trình của Bộ Ngoại Giao Mỹ lần đầu tiên xác nhận rằng Trung Cộng đã xây một căn cứ hải quân mới ở đảo Hải Nam, có thể nhằm phục vụ cho đội tàu ngầm ngày càng tăng vốn được trang bị hỏa tiễn đạn đạo, mở đường cho hải quân Trung Cộng án ngữ và khống chế các thủy lộ quốc tế chủ chốt. Dấu hiệu Trung Cộng khống chế vùng Biển Đông ngày càng rõ nét khi gần đây nhất, hải quân Trung Cộng có hành động gây hấn nguy hiểm đối với tàu không võ trang Impeccable của Hoa Kỳ, và ngay sau đó đưa tàu Ngư Chính 311 tới hoạt động ở vùng biển này, thực hiện điều mà Trung Cộng nói là tuần tra khu đặc quyền kinh tế của họ. Trong vòng chưa đầy 3 năm qua, Trung Cộng xem chừng như thể hiện quyết tâm đạt đến mục tiêu ranh giới lưỡi bò hình chữ U chiếm 75% diện tích Biển Đông mà họ công bố cách nay 60 năm, bằng cách áp lực tổ hợp dầu khí BP của Anh ngưng hợp tác khai thác dầu khí với Việt Nam hồi năm 2007, áp lực tổ hợp Exxon Mobil của Mỹ phải ngưng hợp tác với Việt Nam hồi năm 2008, công bố dự án vốn 29 tỷ đô-la của Công ty Dầu Khí Hải Dương Trung Cộng nhằm khai thác dầu ở Biển Đông, thậm chí vẽ ranh giới lưỡi bò vào bản đồ rước Đuốc Thế Vận Bắc Kinh. Đó là chưa kể hành động bắn giết nhiều ngư dân Việt Nam vốn đánh cá ở vùng biển lâu nay của họ. Giữa lúc giới lãnh đạo Việt-Trung thường xuyên khẳng định giải quyết mọi tranh chấp bằng phương pháp hòa bình và hợp tác cùng phát triển, nhiều dấu hiệu cho thấy Trung Cộng sau khi chiếm toàn bộ quần đảo Hoàng Sa hồi năm 1974, đã tiến hành xây căn cứ quân sự, phi trường, cơ sở hạ tầng, khai thác du lịch ở đó, và thực hiện những cơ sở tương tự ở 6 đảo thuộc quần đảo Hoàng Sa mà họ chiếm từ tay quân đội Cộng Sản Việt Nam hồi năm 1988, đơn phương thăm dò khai thác tài nguyên ở vùng biển tranh chấp, ráo riết tuyên truyền với thế giới về chủ quyền của họ trên Biển Đông, cho thấy chiến lược Nam tiến Biển Đông của họ qua ý đồ và nỗ lực tăng cường Hạm đội Nam Hải.
